Trwająca od dwóch tygodni wojna na Bliskim Wschodzie rozlewa się po świecie, przynosząc pełzające skutki uboczne, które z czasem mogą przekształcić się w głębokie kryzysy w różnych regionach globu. Negatywne reperkusje inwazji USA i Izraela na Iran zaczynają być coraz bardziej odczuwalne także w państwach grupy ASEAN. Najbardziej dotkniętym obszarem jest, co łatwo przewidzieć, rynek cen paliw.
Kraje ASEAN można podzielić na kilka grup w zależności od stopnia uzależnienia gospodarki od importu surowców energetycznych.
Importerzy paliw
To większe kraje najbardziej podatne na globalne perturbacje na rynku paliw. Do tej grupy
zaliczają się Filipiny, Tajlandia oraz Wietnam.
- Filipiny sprowadzają aż 90% paliw potrzebnych gospodarce. Jedynie 10% pochodzi z zasobów własnych. Niestety, aż 98% importowanych do Manili paliw pochodzi z Bliskiego Wschodu – głównie z Iraku, Zjednoczonych Emiratów Arabskich oraz Arabii Saudyjskiej, co oznacza, że dostawy płyną przez newralgiczną Cieśninę Ormuz. To stawia Filipiny w wyjątkowo trudnej sytuacji.
- Tajlandia importuje 67% zapotrzebowania paliwowego. Większość pochodzi z krajów Zatoki Perskiej (ZEA i Arabia Saudyjska), ale aż 24% dostaw pochodzi z Malezji, USA i Indonezji, co stawia Tajlandię w nieco korzystniejszej sytuacji niż Filipiny.
- Wietnam pokrywa 35% zapotrzebowania z importu, głównie z Kuwejtu – czyli również przez Cieśninę Ormuz.
Kraje z subsydiami
Indonezja i Malezja to państwa, które subsydiują ceny paliw, co w obecnej sytuacji stanowi poważne obciążenie budżetów państwowych. Oba kraje nie są w pełni samowystarczalne i nadal sprowadzają znaczące ilości paliw z zagranicy.
Malezja cechuje się stosunkowo wysokim udziałem produkcji własnej w zaopatrzeniu, podczas gdy w Indonezji proporcje są mniej korzystne. Konkluzja jest jasna: subsydiowanie paliw generuje ogromne koszty budżetowe, co stanowi wyzwanie dla rządów – w przypadku Indonezji jest to temat z pewnością niepokojący dla prezydenta Prabowo Subianto.
Eksporterzy energii
Największymi eksporterami paliw w ASEAN są najmniejsze kraje grupy: Brunei Darussalam oraz Timor-Leste.
- Sułtanat Brunei jest w znacznie lepszej sytuacji – jest w pełni eksporterem ropy i gazu, więc korzysta na globalnym wzroście cen surowców. Pomimo braku subsydiowania paliw, rosnące dochody z eksportu pozwalają na pomnażanie kapitału państwowego.
- Timor-Leste, choć eksportuje spore ilości ropy i gazu, jednocześnie importuje duże ilości paliw przetworzonych, co czyni kraj w pewnym stopniu zależnym od kosztownego wspierania rynku krajowego.
Kraje usługowe i finansowe
W tej kategorii wyróżnia się praktycznie wyłącznie Singapur. Nie posiadając własnych zasobów paliw, jest całkowicie zależny od światowych cen ropy i gazu. Jednak jego silne rezerwy finansowe i pozycja regionalnego hubu pozwalają na względnie bezpieczne przejście przez okresy niestabilności na rynkach surowcowych.
Kraje biedniejsze
Ostatnia grupa to Kambodża, Laos i Mjanma – kraje w mniejszym lub większym stopniu importujące paliwa z zewnątrz, z ograniczonymi możliwościami produkcyjnymi.
- Kambodża całkowicie zależy od importu ropy i produktów naftowych, nie posiadając znaczących złóż ani rafinerii. Ceny paliw w pełni odzwierciedlają globalne trendy, choć ząd czasem wprowadza doraźne dopłaty dla transportu publicznego.
- Laos nie produkuje ani nie rafinuje paliw, całkowicie opierając się na imporcie od sąsiadów, głównie Tajlandii i Wietnamu, które same znajdują się w niekomfortowej sytuacji, co potęguje problemy Laosu.
- Mjanma (dawna Birma) produkuje część własnych zasobów, lecz mimo tego liczne konflikty wewnętrzne czynią ją niestabilną i podatną na światowe wahania cen paliw.
Mały ranking wrażliwości
Przydzieliłam każdemu państwu ASEAN współczynnik wrażliwości na globalne wahania cen
ropy w skali od 1 do 10, gdzie:
- 1 oznacza minimalne uzależnienie,
- 10 – uzależnienie maksymalne.
Oto wyniki:
- Brunei – 2
- Timor-Leste – 4
- Malezja – 5
- Indonezja, Mjanma – 6
- Tajlandia, Wietnam – 7
- Filipiny, Kambodża, Laos – 9
- Singapur – 10
