Podczas swojej wizyty w Bangkoku premier Timoru Wschodniego Xanana Gusmão spotkał się z premierem Tajlandii Anutinem Charnvirakulem, by przedyskutować stosunki bilateralne obu państw na najbliższe miesiące i lata. Była to pierwsza oficjalna wizyta premiera Timoru Wschodniego w Tajlandii od 2013 roku, a zarazem pierwsza od czasu przystąpienia kraju do ASEAN w 2025 roku. Spotkanie miało więc szczególne znaczenie dla Timoru, który wciąż stawia pierwsze kroki w organizacji. Efektem rozmów było uzgodnienie kierunków współpracy gospodarczej, transportowej, edukacyjnej i w dziedzinie bezpieczeństwa.
Najważniejszym zagadnieniem podjętym podczas spotkania była kwestia bezpośrednich lotów na linii Dili–Bangkok. Oba kraje chcą przyspieszyć zawarcie umowy o uruchomieniu takiego połączenia lotniczego. Timor zakończył już przygotowania i procedury wewnętrzne, natomiast Tajlandia jest na etapie finalizowania formalności. Podpisanie umowy ma nastąpić prawdopodobnie w listopadzie lub grudniu tego roku, przy okazji spotkania ministrów transportu ASEAN na Filipinach, które w 2026 roku przewodzą organizacji. Uruchomienie połączeń nie nastąpi jednak automatycznie po podpisaniu umowy, gdyż będzie zależeć od decyzji zainteresowanego przewoźnika i kalkulacji opłacalności komercyjnej trasy.
Drugim obszarem potencjalnej współpracy jest rozwój handlu produktami rolnymi i żywnością, przede wszystkim jej eksportu do Timoru Wschodniego. Szczególną rolę odgrywa w nim ryż, podstawowy produkt żywnościowy w regionie. Poza wymianą towarów analizowano także możliwości transferu wiedzy i technologii oraz ułatwienia kontaktów pomiędzy firmami z obu krajów. Obie strony chcą również rozwijać inwestycje w rolnictwo, przetwórstwo żywności, energetykę, infrastrukturę i turystykę.
Premierzy zapowiedzieli także zacieśnienie współpracy w zwalczaniu oszustw internetowych oraz innych przestępstw transgranicznych. Współpraca w tym obszarze ma polegać głównie na wymianie informacji, wspólnych szkoleniach oraz kooperacji organów ścigania w ramach kontaktów dwustronnych i ASEAN.
Równolegle uzgodniono rozwijanie partnerstwa wojskowego, w tym wspólne szkolenia i wymianę doświadczeń. Tajlandia ma w tej dziedzinie całkiem długą historię. Bangkok aktywnie uczestniczył w misjach pokojowych w Timorze Wschodnim w latach 1999–2002, w okresie przechodzenia kraju do niepodległości a następnie jej umacniania.
Jednym z ostatnich ważnych wątków rozmów była edukacja. Tajlandia wspiera Timor Wschodni również na tym polu, zapewniając od 2001 roku ponad 800 stypendiów i możliwości szkoleniowych dla urzędników oraz studentów z Timoru. Premierzy uzgodnili także rozwijanie współpracy w obszarze edukacji, zdrowia i rozwoju społecznego na lata 2026–2028. Program ma obejmować między innymi zrównoważone rolnictwo, rozwój lokalnych społeczności, zdrowie publiczne i wzmacnianie kompetencji potrzebnych Timorowi do pełnego uczestnictwa w strukturach ASEAN.
Ważnym rezultatem wizyty było również podpisanie memorandum ustanawiającego mechanizm konsultacji dwustronnych między ministerstwami spraw zagranicznych obu państw. Ma on służyć monitorowaniu realizacji uzgodnień, rozwijaniu współpracy i poszukiwaniu kolejnych obszarów wspólnych działań. Pierwsze konsultacje mają odbyć się w Timorze Wschodnim.
Timor dwoi się i troi, by ukształtować i rozwijać swoją pozycję jedenastego członka bloku ASEAN. Jeżeli nie nastąpi krach ekonomiczny, pandemia ani nie nadpłynie inny czarny łabędź, Dili jest na właściwym kursie, z właściwą mocą w kotle.
